Historisch Heusden: De vrijwillige ruilverkaveling in Giersbergen

Foto: SALHA

Een nieuwe Aflevering van Historisch Heusden geschreven door Bart Beaard en deze keer gaat het over de vrijwillige ruilverkaveling in Giersbergen

Het graan groeit niet door rust, het graan heeft regen en zon nodig. Het laatste is er altijd wel voldoende, maar regen! De boeren van Giersbergen zullen zich de uitermate droge zomer van 1959 nog wel herinneren. De gewassen staan zwart geblakerd in het hete zand en het vee staat te loeien van honger in de stal. En op een avond in diezelfde zomer komen de boeren van Giersbergen bij elkaar in café „De Drie Linden”. Men heeft J. van Arendonk van de Rijkslandbouwvoorlichtingsdienst uitgenodigd en onder de enthousiaste leiding van boer Jan van Helvoirt tracht men te komen tot een vrijwillige ruilverkaveling. Want, zo redeneert men, als de percelen economischer ingedeeld kunnen worden, dan zal het mogelijk zijn om centraal te gaan beregenen. Maar ofschoon de nood hoog is, bestaat er aanvankelijk niet veel animo.

Slechts een beperkte groep
Onder het aloude motto: „het is hier immers altijd aardig goed gegaan”, trekken zich de meeste boeren terug. Oorspronkelijk heeft men het plan om 80 ha te verkavelen, maar op de bespreking van 14 juli 1960 te Giersbergen blijven slechts vier enthousiaste voorstanders over met een gezamenlijke inbreng van 24 hectaren. Deze vier zijn: Jan van Helvoirt, Piet Brekelmans, Antoon van Rooy en Kees Smits. Maar deze 24 ha liggen overal verspreid, over geheel Giersbergen. Getracht moet worden de grond van deze vier boeren bij elkaar te leggen in één blok. Daar zijn 18 grondeigenaren bij betrokken. Met kopen, verkopen en veel ruilen weet het viertal tenslotte een aaneengesloten perceel van ruim 24 ha in bezit te krijgen. (Nu het gebied noordelijk en zuidelijk van de Margrietweg, ter hoogte van de manege). En dit is een mooi perceel, zeker voor Giersbergense begrippen, want de boeren in en om dit buurtschapje ploeteren jaar in jaar uit op vaak ver uit elkaar gelegen stukjes en brokjes, die heel dikwijls kleiner zijn dan een hectare. Denk nu vooral niet dat het tot stand komen van dit „grote” perceel maar ineens gebeurd is. Maar begin februari 1961 zijn alle eigenaren akkoord en kan tot het maken van een definitief plan met overeenkomst worden overgegaan. Ook Gemeente Drunen werkt goed mee; er moeten twee onverharde landbouwwegen verlegd worden, waaronder de Koesteeg, die zelfs 180 meter verlegd moet worden. Op 6 februari 1961 wordt het plan met de Cultuur Technische Dienst besproken en in principe goedgekeurd. Voor deze vier in coöperatie begint het nu pas goed. De ruilverkaveling is, zoals overal elders, slechts middel, geen doel. Want in het noorden stroomt langs Giersbergen het Afwateringskanaal van ’s-Hertogenbosch naar Drongelen, dat reeds een halve eeuw lang de humusrijke grond van de boeren in het Drunense buurtschapje diep, te diep ontwatert. Hierdoor betekenen zelfs vrij korte droge perioden voor deze agrarische gemeenschap een ware ramp. Ze laten Ir. C. Baars van het Proefstation voor Akker- en Weidebouw te Wageningen een beregeningsinstallatie ontwerpen. Door G. Legdeur uit Tilburg wordt de 57 meter diepe nortonput geboord, maar de meer dan een kilometer lange sleuf voor een hoofdleiding wordt zelf gelegd. De koppelleidingen naar de 20 aansluitpunten worden ook zelf aangelegd. Er dreigt een kort geding over de stroomleverantie door de PNEM. Na de herindeling worden percelen geëgaliseerd, kavelsloten worden gedempt en heggen en houtwallen worden verwijderd. Ze lossen alle moeilijkheden op onder de leiding van promotor Jan van Helvoirt, want hem komt veel eer toe, dat geven voor- en tegenstanders graag toe. Maar het komt tenslotte allemaal voor elkaar.

De beregeningsinstallatie
Op 13 april 1961 wordt officieel de Coöperatieve Beregeningsvereniging Giersbergen opgericht. Er verrijst aan de Giersbergense Baan, bij de afslag Koesteeg, een bakstenen huisje. De pompinstallatie met een capaciteit van 100-120 m3/uur wordt aangekocht bij C.H.V. te Veghel en daarin geplaatst. Aan dit alles zijn natuurlijk vele kosten verbonden. De directe kosten, die de verkaveling en de aanschaf van het benodigde materiaal met zich meebrengen, komen op 45 mille (guldens). De indirecte kosten, waaronder vallen: het verbouwen van de stal, het inzaaien van nieuw grasland en de aankoop van vee, bedragen 30 mille (guldens). Natuurlijk worden door de indirecte kosten de directe kosten er vlug uitgehaald. Maar alles bij elkaar genomen is het voor deze vier Giersbergense boeren een bom geld.

De ingebruikname
Op 19 september 1962, op die zonnige vrijdagmiddag, is het zo ver. Mr. H. Stieger, burgemeester van Drunen, stelt de coöperatieve beregeningsinstallatie in werking. In een toespraak memoreert hij de primeurs van de totstandkoming van de vrijwillige ruilverkaveling en de beregeningsinstallatie. Vervolgens komen er nog een rij sprekers aanbod die CHV-Veghel, Heidemaatschappij, Proefstation Wageningen en Landbouwconsulentschap vertegenwoordigen. De bijeenkomst wordt besloten met een voortreffelijk koffietafel in “De Drie Linden”. De 24 hectaren weiland in Giersbergen zullen niet makkelijk meer uitdrogen, zeer tot genoegen van de boeren, en de koeien van Jan van Helvoirt dansen van plezier in hun met nieuwe schrikdraad omheinde weiland.

Hoe gaat het verder
Het ruilverkavelinggebied gaat op het einde van de zestiger jaren veranderen; grond wordt aan de Gemeente Drunen verkocht, de Margrietweg wordt in 1968 aangelegd dwars door het ruilverkavelinggebied en Piet Mommersteeg bouwt in 1969 manege ‘De Hoge Heide’. Maar de beregeningsinstallatie blijft tot omstreek 1990 in gebruik. De pompinstallatie werkt weliswaar niet meer, maar uit de nortonput wordt toch nog regelmatig water opgepompt. En Giersberger Cees van Rooij kijkt nu nog steeds met voldoening en waardering terug naar hetgeen toen is gerealiseerd.

Bart Beaard

 

 Door burgemeester mr. H. Stieger wordt de beregeningsinstallatie in gebruik gesteld. Collectie SALHA

De beregeningsinstallatie, volop in werking, zorgt voor groene weilanden. Collectie SALHA

 Het bakstenen pomphuisje op de hoek van de Giersbergsebaan en de Koesteeg staat er altijd nog. Foto Ad Hartjes.

Begin de dag met het nieuws uit je gemeente met de gratis Nieuwsbrief. KLIK HIER en meld je aan.
Aanvoerder van het lokale nieuws. Wist u dat wij iedere morgen bijna 2500 nieuwsbrieven verzenden.

 

Reacties