Monumenten en Heusdens Erfgoed: Haarsteegsestraat 40, Haarsteeg, pand met bijzondere historie

Opmerkelijk is dat in Haarsteeg in dezelfde periode al een roomboterfabriek actief was. Op 14 juli 1896 werd de fabriek ‘VOLHARDING’ opgericht door koffiehuishouder Florentius van Wagenberg en landbouwer Cornelis Honcoop. Dit bedrijf hield zich sinds januari 1895 ook al bezig met het vetmesten van varkens voor de exportslachterij. Het voer bestond grotendeels uit ontroomde melk, een restproduct van de boterbereiding.

Coöperatieve roomboterfabriek NATURA
Het gebouw en het terrein van NATURA waren voor een periode van zes jaar eigendom van de vereniging. In de oprichtingsakte werd het doel als volgt omschreven: ‘het drijven eener roomboterfabriek met daarbij behoorende melkzaak, al dan niet in verband met het onderling aankoopen van veevoeder’. De inrichting van de fabriek was voor de helft eigendom van de vereniging en voor de andere helft van Jan Prinsen (1856–1918), die ook in de fabriek werkzaam was. Jan was een broer van Harrie Prinsen en Jan dreef daarnaast een graanhandel.

Op 29 november 1901 werden de statuten met zes jaar verlengd. Toch hield NATURA geen stand. In 1908 werd de vereniging opgeheven en op 17 januari van dat jaar veilde notaris Tacx uit Vlijmen de inboedel.

Al op 13 maart 1909 volgde een poging om de boterfabriek nieuw leven in te blazen. Een groep van 21 boeren, die samen 120 koeien bezaten, wilde het bedrijf voortzetten. N. van de Water werd als directeur aangesteld. Deze nieuwe start was kennelijk geen lang leven beschoren. Wat er vervolgens met de inventaris gebeurde, is onbekend. Wel is bekend dat Nieuwkuijks kleermaker Nol Houët (1867-1949) het pand in 1909 kocht. Nol had in Haarsteeg eerder een kleermakerij overgenomen van zijn ongehuwde neef Adrianus Houët (1859–1911), mogelijk vanwege de slechte gezondheid van Adrianus.

Van kleermakerij naar postkantoor
Houët verbouwde het pand tot woonhuis en kleermakerij. In de gang werd bovendien een hulpkantoor van de PTT ingericht, waar telegrammen konden worden verzonden en ontvangen en telefoongesprekken konden worden gevoerd. Met ingang van 1 maart 1932 werd zijn dochter Nelly aangesteld als stationhoudster van het PTT-poststation in Haarsteeg. Het kantoor werd gevestigd in haar ouderlijk huis. De postdienst werd daarmee aan de bestaande telefoon- en telegraafdiensten toegevoegd.

Per 1 juni 1944 werd Gerrit van der Heijden (1905–1997), die in 1935 met Nelly Houët was getrouwd, kantoorhouder. De status van het kantoor werd omschreven als ‘post-, telegraaf- en telefoonkantoor met celgesprekken’. Gerrit bleef deze functie uitoefenen tot 1970. In 1971 werd het pand gekocht door Jo van Ooijen. Het postagentschap verhuisde naar woninginrichting Mari Vugts. Daarmee kwam een einde aan de periode waarin het pand aan de Haarsteegsestraat niet alleen als woning en werkplaats, maar ook als lokaal communicatiecentrum dienstdeed.

Bouwstijl
Het eenlaagse pand heeft een zadeldak waarvan de nok loodrecht op de straat staat. Het dak is gedekt met blauwgesmoorde dakpannen van het type VH (Verbeterde Holle). Aan de voorzijde heeft het dak een houten overstek, dat wordt ondersteund door doorstekende gordingen met geprofileerde kopse uiteinden. Het pannendak wordt aan de dakranden afgewerkt met gevelpannen.

De gevel is opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband en afgewerkt met lintvoegen. In de topgevel bevinden zich twee kleine openslaande T-vensters met glas-in-lood in de bovenlichten. De vensters hebben hardstenen raamdorpels. Op de begane grond zijn drie grotere T-vensters aangebracht. Deze hebben openslaande bovenlichten met glas-in-lood. De vensters rusten op zwartgeglazuurde waterslagen en worden aan de bovenzijde afgesloten door anderhalf steens hoge, getoogde rollagen, die tevens als siermetselwerk dienen. Aan weerszijden van de vensters zijn paneelluiken aangebracht als decoratieve gevelelementen. De onderzijde van de gevel heeft een circa 50 centimeter hoge, gecementeerde plint. De tuin wordt aan de straatzijde begrensd door een fraai bakstenen muurtje met gemetselde kolommen en verbindingsstangen.