Monumenten en Heusdens Erfgoed: Wout van Delft woonde Kapelstraat 59 te Elshout
14 mrt , 10:00 • Monumenten Heusden
Toon Groot
Aan het einde van de
Kapelstraat staat aan de zuidzijde van de weg een kortgevelboerderij waarvan de
bijzondere ligging direct opvalt. De begane grondvloer ligt circa 75 cm boven
de kruin van de weg en het pand staat evenwijdig aan de straat. De boerderij is
gebouwd op een verhoging die vóór de Agrarische Reconstructie (Ruilverkaveling
Heusden-Vlijmen) deel uitmaakte van een dijk of kade met de naam De Omloop.
De Omloop liep vanaf de Elshoutse Zeedijk in de
richting van de Mariakapel en vandaar naar de Wolfshoek. Aan de zuidzijde van
deze waterkering lag de afwateringssloot de Scheiloop, die uitmondde in de
naast de boerderij gelegen Snoekenwiel. De Omloop fungeerde als waterkering
voor regen- en kwelwater binnen het bedijkte gebied van De Naulanden. Om de
waterstand in de Scheiloop te regelen bevond zich vlakbij de boerderij een
balkenstuw. Bovendien vormde de noordzijde van De Omloop de gemeentegrens
tussen Drunen (Brabant) en Oudheusden en Elshout (Holland). Van De Omloop is
tegenwoordig niets meer zichtbaar. In het kader van de ruilverkaveling werd
tevens het volledige systeem van waterhuishouding gewijzigd.
Kadastrale geschiedenis
In 1869 werd De Omloop kadastraal heringedeeld, waarbij de perceelgrenzen van de onderliggende percelen in De Naulanden werden overgenomen. In datzelfde jaar werden door de Drunense molenaar Petrus Manders van De Omloop enkele bredere percelen naast de Snoekenwiel aangekocht waarop hij een huis liet bouwen. In 1879 werd het huis verkocht aan Martinus Klerks die naast het huis een schuur liet plaatsen. Na een brand vond in 1896 de herbouw van het huis plaats. De huidige noord- en westgevel zijn nog oorspronkelijk. In 1912 kwamen huis, schuur en erf in handen van Antonius van Delft, landbouwer en visser. In de woning exploiteerde hij een gelagkamer, oftewel herberg Het Snoekske. Aan de gevel hing een uithangbord met een geschilderde snoek. In 1920 ging deze herberg naar een veldtent in de Baardwijkse Overlaat. In dat jaar ging het eigendom over op zijn zoon, landbouwer Wouter van Delft (1887–1980), gehuwd met Annie Klerks (1887–1967). In 1960 werd het pand eigendom van hun ongehuwde zoon Wim (1927–1986), die er met zijn ongetrouwde zus Annie woonde. Het pand wordt nu bewoond door Henry van Delft en is het sinds 1912 bezit van Antonius van Delft en zijn nakomelingen.
In 1869 werd De Omloop kadastraal heringedeeld, waarbij de perceelgrenzen van de onderliggende percelen in De Naulanden werden overgenomen. In datzelfde jaar werden door de Drunense molenaar Petrus Manders van De Omloop enkele bredere percelen naast de Snoekenwiel aangekocht waarop hij een huis liet bouwen. In 1879 werd het huis verkocht aan Martinus Klerks die naast het huis een schuur liet plaatsen. Na een brand vond in 1896 de herbouw van het huis plaats. De huidige noord- en westgevel zijn nog oorspronkelijk. In 1912 kwamen huis, schuur en erf in handen van Antonius van Delft, landbouwer en visser. In de woning exploiteerde hij een gelagkamer, oftewel herberg Het Snoekske. Aan de gevel hing een uithangbord met een geschilderde snoek. In 1920 ging deze herberg naar een veldtent in de Baardwijkse Overlaat. In dat jaar ging het eigendom over op zijn zoon, landbouwer Wouter van Delft (1887–1980), gehuwd met Annie Klerks (1887–1967). In 1960 werd het pand eigendom van hun ongehuwde zoon Wim (1927–1986), die er met zijn ongetrouwde zus Annie woonde. Het pand wordt nu bewoond door Henry van Delft en is het sinds 1912 bezit van Antonius van Delft en zijn nakomelingen.
Foto Links: De kortgevelboerderij is gebouwd op een
verbreding van De Omloop, ook wel Dijkje of De Bult genoemd. Foto Toon Groot.
Foto Rechts: De boerderij (rood omrand) stond oorspronkelijk ten noorden van de stuw in de Scheiloop, die even verder in de Snoekenwiel stroomde. Collectie Johan van den Ossenblok.
Foto Rechts: De boerderij (rood omrand) stond oorspronkelijk ten noorden van de stuw in de Scheiloop, die even verder in de Snoekenwiel stroomde. Collectie Johan van den Ossenblok.
Bouwstijl
Het eenlaagse pand, dat is aangewezen als gemeentelijk monument, is georiënteerd op het oorspronkelijke schuine verkavelingspatroon van De Naulanden. Oorspronkelijk had de kortgevelboerderij een indeling met woon-, deel- en stalgedeelte. De nok van het met riet gedekte zadeldak ligt schuin ten opzichte van de straat. Aan beide korte zijden is het dak voorzien van een wolfseind. De nok is afgewerkt met blauw gesmoorde terracotta nokvorsten. Op het dak staat een gemetselde schoorsteen, voorzien van een smeedijzeren schoorsteenkap met de afbeelding van een boer achter zijn ploeg. De gevels zijn opgetrokken in roodbruine baksteen in kruisverband en afgewerkt met een lintvoeg. De gevels hebben veel reparatievlekken ten gevolge van beschadigingen door de beschietingen tijdens de bevrijding in 1944. Langs de dakranden van de afgeknotte kopgevels bevinden zich muurvlechtingen ter versteviging van deze gevels. Daarnaast zijn smeedstalen muurankers aangebracht die de muren met de zoldervloer verbinden. De muren dragen tevens het dak, aangezien er geen gebinten aanwezig zijn. Zowel in de korte als in de lange gevels bevinden zich T-vensters met een vast bovenraam en een schuifbaar onderraam. Deze zijn voorzien van hardstenen raamdorpels en halvesteen hoge rollagen. Opvallend is dat de voordeur zich in de lange gevel bevindt. De deur heeft een opgelegd halfrond profiel. De bovenlichten van zowel vensters als voordeur zijn uitgevoerd in glas-in-lood. Het venster in de lange gevel is voorzien van houten opgeklampte luiken. In het voormalige stalgedeelte bevinden zich nog twee halfronde stalen stalramen, met daartussen de oorspronkelijke staldeur, die tegenwoordig is uitgevoerd als deur met drie glas-in-loodpanelen.
Het eenlaagse pand, dat is aangewezen als gemeentelijk monument, is georiënteerd op het oorspronkelijke schuine verkavelingspatroon van De Naulanden. Oorspronkelijk had de kortgevelboerderij een indeling met woon-, deel- en stalgedeelte. De nok van het met riet gedekte zadeldak ligt schuin ten opzichte van de straat. Aan beide korte zijden is het dak voorzien van een wolfseind. De nok is afgewerkt met blauw gesmoorde terracotta nokvorsten. Op het dak staat een gemetselde schoorsteen, voorzien van een smeedijzeren schoorsteenkap met de afbeelding van een boer achter zijn ploeg. De gevels zijn opgetrokken in roodbruine baksteen in kruisverband en afgewerkt met een lintvoeg. De gevels hebben veel reparatievlekken ten gevolge van beschadigingen door de beschietingen tijdens de bevrijding in 1944. Langs de dakranden van de afgeknotte kopgevels bevinden zich muurvlechtingen ter versteviging van deze gevels. Daarnaast zijn smeedstalen muurankers aangebracht die de muren met de zoldervloer verbinden. De muren dragen tevens het dak, aangezien er geen gebinten aanwezig zijn. Zowel in de korte als in de lange gevels bevinden zich T-vensters met een vast bovenraam en een schuifbaar onderraam. Deze zijn voorzien van hardstenen raamdorpels en halvesteen hoge rollagen. Opvallend is dat de voordeur zich in de lange gevel bevindt. De deur heeft een opgelegd halfrond profiel. De bovenlichten van zowel vensters als voordeur zijn uitgevoerd in glas-in-lood. Het venster in de lange gevel is voorzien van houten opgeklampte luiken. In het voormalige stalgedeelte bevinden zich nog twee halfronde stalen stalramen, met daartussen de oorspronkelijke staldeur, die tegenwoordig is uitgevoerd als deur met drie glas-in-loodpanelen.
Bart
Beaard
Loading articles...
Loading
