Monumenten Heusden ‘Hoefje Tannetje’ aan de Zeedijk in Elshout

Het complex ligt op een mooie locatie, direct naast een wiel, dat in Elshout bekend staat als ‘het Wiel van De Man’. De naam herinnert aan jachtopziener Bart de Man, die hier jarenlang woonde. In 1980 werd op deze locatie door een Stichting, priester A. Geraerdts woonde er toen, een nieuwe woning gebouwd. Na het vertrek van Geraerdts vestigden zich er in 1994 de religieuzen Huub en Harry Schuhmacher en Bas Rentmeester.

Zij vormden een kleine communiteit en leefden volgens een vast dagritme van gebed, bezinning en gemeenschapsleven, vergelijkbaar met dat van een kloostergemeenschap. Eerder hadden zij al vele jaren samen gewoond en gewerkt in Dongen en Rijen. Vanuit deze communiteit ontstond geleidelijk een katholieke huisgemeente. Aanvankelijk kwamen slechts enkele belangstellenden bijeen rond de tafel in de woonkamer om samen de eucharistie te vieren.

Toen de groep groeide, werd de garage/berging verbouwd tot een sfeervolle huiskapel. Uiteindelijk namen omstreeks 2022 wekelijks 40-50 gelovigen deel aan de vieringen. De bezoekers waren afkomstig uit een groot deel van Noord-Brabant. De naam ‘Hoefje Tannetje’ verwijst naar zowel de locatie als een persoonlijke herinnering. Hoefje is afgeleid van hoeve, een oud woord voor boerderij of boerenplaats. Tannetje was de voornaam van de moeder van Bas, een oude meisjesnaam die vooral in Zeeland voorkomt. Na het overlijden van Harry op 26 november 2024 werd de Stichting opgeheven en kreeg het complex een nieuwe eigenaar. De reserves van de Stichting werden geschonken aan het Lilianefonds.

Naast het wiel liet het Waterschap De Polder van Oudheusden en Elshout in 1870 een kortgevelboerderij bouwen als dienstwoning voor de jachtopziener. Het betrof een eenlaags pand van 8,3 × 13,0 meter met een nokhoogte van 5,3 meter, zijgevels van circa 2 meter hoog en een met riet gedekt zadeldak met wolfseinden. De jachtopziener hield toezicht op het gebied langs de Elshoutse Zeedijk en in de Gorsweide.

In 1913 werd de boerderij eigendom van jachtopziener Bart de Man (1875–1944), die een jaar eerder was getrouwd met Clasina Dollekens (1884–1964). Het echtpaar kreeg vijf kinderen. Bart de Man verrichtte zijn werkzaamheden met een politiehond, een Duitse herder. Tijdens de bevrijding van Elshout, op 4 november 1944, werd hij getroffen door een geallieerde granaat. Aan zijn verwondingen overleed De Man op 9 november 1944 in een ziekenhuis in Tilburg. Zijn weduwe Clasina bleef tot haar overlijden in de boerderij wonen.

Na haar overlijden verkochten de erfgenamen de inmiddels sterk vervallen boerderij in 1964 aan de Waalwijkse koopman Vincent Weijers. Hij liet het pand ingrijpend restaureren.

In 1972 werd de boerderij aangekocht door priester en pastoraal werker A. Geraerdts. In datzelfde jaar verrees naast de woning een vrijstaande garage met berging van 7,3 × 7,3 meter.

Het bezit kwam in 1980 in handen van een stichting, die besloot de oude boerderij te slopen en op dezelfde plaats een nieuwe, iets grotere woning te bouwen met afmetingen van 9,4 × 14,1 meter. De nieuwbouw sloot beter aan bij de nieuwe bestemming voor meer bewoners. In 1998 liet Bas Rentmeester een verbindingsgebouw realiseren tussen de woning en de garage. Hierin werden een hal en toiletruimte ondergebracht, terwijl op het dak een kleine klokkentoren werd geplaatst. Door deze uitbreiding kreeg het complex zijn huidige verschijningsvorm. De voormalige garage werd daarbij ingericht als gebedsruimte.

Aan de buitenzijde van de tuin tussen woning en wiel ligt het ‘brevierenpad’, waar de geestelijken voorheen wandelend en biddend rondliepen. Tussen het brevierenpad en de Zeedijk staat een mammoetboom of sequoia met de vraag hoe deze sierboom daar terecht gekomen is. 

Bart Beaard