Dit is geen boom (zegt het GOL)

De doelstellingen van het GOL zijn nobel en goed

·       Betere doorstroming op de A59

·       Minder verkeer in de kernen

·       Wateropslag in de polders bij hoogwater

·       Natuurontwikkeling

De uitwerking en het proces zijn veel minder fraai en reflectie van de GOL partijen, waaronder de gemeente Heusden ontbreekt. Of de gewenste doelstellingen voor dit project van inmiddels 220 miljoen euro worden bereikt is de vraag.

Want waar de doorstroming van de A59 mogelijk bereikt zal worden, zal minder verkeer in de kernen een verplaatsing zijn. Grote groepen mensen moeten straks het halve dorp door om naar de sporthal, ’s-Hertogenbosch of de snelweg te komen.

Niet beter is het met de wateropslag: de compartimenteringsdijken van de wateropslag worden simpelweg op de verkeerde plaats aangelegd, zoals ook het Waterschap erkent. Ook de Bossche sloot die juist zou moeten gaan meanderen wordt recht getrokken en door veel te lange duikers getrokken.

De borst wordt geklopt over de aan te leggen ecotunnel bij Vlijmen, maar die zou er volgens de bestuursovereenkomst GOL ook komen zonder GOL. En de ecologische verbindingszones door de nu groene Baardwijkse Overlaat en Biessertpolder, worden beiden straks juist door wegen doorkruist. En dan worden er duizenden bomen gekapt om de nieuwe structuren aan te leggen.

Bomen zijn de klos
Voor het eerst geeft het GOL toe dat er veel meer wordt gekapt dan eerst gezegd. Naast de 758 bomen met een vergunning verdwijnen er ook nog 3.000-5.000 bomen in bosschages. Dat is overigens de minimumschatting van groepen als Het Vlijmens Lint, Natuur- en Milieuvereniging Gemeente Heusden, Stichting van GOL naar Beter en de Brabantse Milieufederatie. Zij eisen veel betere compensatie. Alleen al in één vergunning in Vlijmen Oost laat de kapvergunning zien dat er waar 59 bomen met een vergunning verdwijnen er ook nog 1.500 bomen in bosschages worden gekapt.

De kap voor het GOL vindt voor 95% op het grondgebied van Heusden plaats. Met de natuurdoelen van het GOL zou je verwachten dat die bomen ruimhartig gecompenseerd worden. Helaas niet! In de Baardwijkse polder, in Drunen bij de Eindstraat, de Spoordijk, de Spoorlaan (diverse plaatsen), de Kastanjelaan, de Zonnebloemlaan, in Nieuwkuijk langs de Spoorlaan (diverse plaatsen) en in Vlijmen langs de Spoorlaan, de Wolput, de Abt van Engelenweg, de Parallelweg Oost, de Nassaudwarsstraat, de Vendreef, langs de A59, de Biessertweg, de Gemeint, de Voordijk, de Voorste Zeedijk, de Engelense weg en de Bellaart wordt gekapt. Grote, volwassen bomen worden gekapt, heel veel groen gaat verloren.

Foto: Volgens het GOL geen bomen, volgens belangengroepen wel

Gegoochel met de definitie van een boom
Het GOL geeft toe dat compenseren voor al die kap geld kost. Dus bedenken ze een trucje, volgens hun eigen Q&A: de 758 grote, vergunningplichtige bomen (met een stamomtrek van minstens 150 cm, gemiddeld ruim 65 jaar oud) worden vervangen door 764 nieuwe boompjes van 6 jaar. Pas over 50 jaar zijn die even groot.​

Nog slimmer: de 3.000-5.000 bomen in bosschages (vaak 50 jaar oud en 20-25 meter hoog) tellen volgens het GOL “geen boom”. De wet definieert dat niet zo, maar zij planten er struikjes en kleine boompjes voor – vlak naast de snelweg. Ook dat duurt 50 jaar om terug te komen.​

En de rest? Bomen onder de 150 cm of in kleine bosschages krijgen niks. “Dan hadden ze maar een echte boom moeten zijn”, zegt het GOL

Kennelijk vindt GOL compenseren voor de kap te duur. Daarom heeft zij volgens haar Question and Answer over het GOL (Q&A) een truc bedacht. De 758 grote vergunning plichtige bomen van 65 jaar oud met een stamomtrek van 150 cm worden gecompenseerd met maar liefst 764 nieuwe bomen. Deze bomen die geplant worden zijn 6 jaar oud. de komende 50 jaar is de compensatie dus niet vergelijkbaar.

De 3.000-5.000 bomen, die in volwassen bosschages staan hebben een beperkte ruimte gehad om in de breedte te groeien, maar zijn veelal ook 50 jaar oud en 20-25 meter hoog. En nu komt de grote truc: deze staan in een bosschage, dus het GOL compenseert met een bosplantsoen. Volgens de Q&A van het GOL worden “deze volgens de wet niet als bomen aangemerkt”. Onzin, want de wet kent geen definitie voor een boom.

En grappig ook: het Gol definieert dus wel de nieuwe boompjes van 6 jaar die zij zelf plant als boom, maar niet de 50 jaar oude bomen die 25 meter hoog zijn als boom…!

Deze bomen worden als ze in een vergunningplichtig bosschage staan gecompenseerd door een bosplatsoen (wat struiken en een paar kleine boompjes?). En deze bosplantsoenen liggen dan ook nog eens vlak tegen de snelweg aan of zelfs in het oog van een snelweg, en ook hier geldt: om hetzelfde bosschage terug te krijgen, bij vergelijkbare herplant van soorten, moet je minimaal 50 jaar geduld hebben.

Met andere bomen loopt het nog slechter af: die zijn niet vergunning plichtig en worden niet gecompenseerd. Daar is sprake van als de boom individueel de 150 cm niet haalt of het te kappen bosschage geen onderdeel is van een bosschage van 10 are of meer of onderdeel van Natuur Netwerk Brabant of de Groenstructuur van de Gemeente Heusden. Maar ja, dan hadden ze volgens het GOL maar boom moeten zijn.

Voldoet GOL aan wet- en regelgeving?
Volgens het GOL wel, maar volgens de hierboven genoemde belangengroepen niet. Meer specifiek niet aan de Verordening Fysieke Leefomgeving 2024 en niet aan het Groenbeleidsplan Gemeente Heusden 2023-2028.

En erg opvallend is dat het GOL het groencompensatieplan niet wil laten toetsen door gemeenteraadsleden, burgers en belangengroepen. De aannemer heeft een compensatieplan voor deze grootste kapoperatie ooit in de Gemeente Heusden gemaakt en zij heeft het gecontroleerd en goed bevonden. Hoe de toetsing heeft plaatsgevonden wil zij niet vertellen en er is ook geen besluit genomen. Dus kan er niet op worden gereageerd door gemeenteraadsleden en burgers. Dat dat tegen alle principes van een goede ruimtelijke ordening en het democratische rechtssysteem in gaat laat het GOL koud.  Of dat ook geldt voor burgers, die met lede ogen nu omgeving zien worden aangetast en die in maart naar de stembus mogen, zal de tijd leren.