Kerstwens Bill Banning docent d’Oultremontcollege

Kerstwens van Bill Banning Docent godsdienst-levensbeschouwing d’Oultremontcollege: K E R S T M I S: een feest van mens-wording. een oud kerstlied raakt de kern van goed onderwijs!

“Waar zit jij nu nog aan te denken?”, vroeg mijn vrouw me vorige week om half twaalf ’s nachts in bed, “het is nou toch wel genoeg geweest”. “Nou”, antwoordde ondergetekende, “eigenlijk dénk ik niet, er zit een Kerstdeuntje in mijn hoofd. En dat heeft volgens mij met onderwijs te maken”. “Zie je nou wel, echt iets voor jou. En het is nog niet eens Advent”, diende mijn liefste me van repliek.

Ze heeft gelijk, maar ik wil mijn bijdrage voor dit decembernummer nog schrijven. Tegen de avond onderweg naar huis schoot er een gedachte door me heen. Als een lichtflits, “ een straal van omhoog ik vernam ”. Met een 3 Havo-klas had ik een mooie les gehad. Hoe ze erop kwamen weet ik niet meer, maar opeens vroegen een paar leerlingen: “Meneer, vindt u dit nou wel leuk? U kunt toch zeker wel iets beters?”.

Toevallig hield dit onderwerp me de laatste tijd sterk bezig. Dit was een gouden kans om mijn ideeën te toetsen aan hún mening. Ik zei: “Ik weet niet of jullie het ermee eens zijn, maar ik leg het jullie graag voor”. Ze gingen ervoor zitten, menige pastoor zou jaloers zijn.

“Wat ik me jarenlang heb afgevraagd is het volgende: hoe kan ik al die kinderen met sociaal-emotionele problemen helpen, terwijl ik relatief weinig vertrouwens-gesprekken met jullie heb? Afgelopen schooljaar werd me duidelijk dat dit niet helemaal klopte. Die vraagstelling was nog teveel vanuit individuele begeleiding gedacht, waar ik ooit veel ervaring mee heb opgedaan. Alsof alleen diepgaande persoonlijke gesprekken kunnen vormen en steunen. Het is me duidelijk geworden dat de ‘sfeer’ in de klas ook veel kan betekenen:

de manier waarop je met elkaar omgaat,

de oogcontacten die eigenlijk geen verdere toelichting behoeven,

het laten zien van een kwetsbare blik,

het toevertrouwen van een aantekening over een persoonlijke ervaring,

het blij zijn (wederzijds!) met een opmerking,

het genieten van een les, inclusief de moeite van het hard en netjes moeten werken,

de waardering over en weer,

het bespreken van sociaal-emotionele onderwerpen,

de stilte die soms valt,

de betrokkenheid die je zien en proeven kunt,

de eerbied voor een welhaast [1] spiritueel moment,

de dankbaarheid om wat je bij een verdrietige of blijde gelegenheid hebt mogen zeggen of schrijven,

het vertrouwen dat je krijgt,

de hartelijke manier waarop je elkaar goedemorgen wenst of prettige vakantie,

de vergevingsgezindheid waarmee een leerling je onterechte uitval vergeeft,

de inzet voor een vak dat op sommige scholen soms niet serieus genomen wordt.

Teveel om op te noemen. Dat alles maakt me oneindig dankbaar. Dat doet mij goed, maar ik geloof ook dat het jullie als leerlingen goed doet. Het is mijn diepste overtuiging dat dit alles heilzaam is. Heilzaam, misschien heb je er nog nooit van gehoord: het verwijst naar héél de mens, maar misschien ook naar iets spiritueels. Hier werkt iets diepers!

Heilzaam voor jullie en voor mij, want doordat we elkáár op de een of andere manier raken, openen we energiebronnen in de ziel. Dat maakt krachten los in ons leven. Krachten die jullie (en mij en vele anderen) in staat stellen om de problemen van alledag, maar ook de soms grotere problemen, het hoofd te bieden en – God geve het – te overgroeien. Kracht om te rijpen aan de problemen van het leven. In het Christendom noemen ze dat de kracht van de heilige Geest”. Moslims noemen dat de ROEH-kracht, Joden de RUAH, Hindoes de AUM-kracht, zoals we al eens besproken hebben.

Het was ontroerend stil, diep oogcontact (van aangezicht tot aangezicht) en toen ik stopte was het even stil en begonnen ze spontaan te klappen. Snapt u nu waarom ik om half twaalf nog wakker lag?

Het oude Kerstlied “De herdertjes lagen bij nachte” neuriede me zachtjes in slaap. Vooral het tweede couplet bleef en blijft me bij:

“Toen zij er te Bethlehem kwamen, toen schoten drie stralen dooreen:

Een straal van omhoog zij vernamen, Een straal uit het kribje beneên;

Toen vlamd’er een straal uit hun ogen en viel op het Kindeke teer;

Zij stonden tot schreiens bewogen en knielden bij Jezus neer”

Ik hoop dat u me juist verstaat, maar ik ben regelmatig diep en blij ontroerd door wat er in de klas en op school gebeurt, tot schreiens bewogen. In de blik van de goede verstandhouding spreekt de hele ziel zich uit; je laten zien en de ander zien, zo kom je bij elkaar in aanzien. Dat scheelt aan-zien-lijk.

De kracht van die wederzijdse uitstraling, de ‘genade’ van zulke ontmoetingen, de genade van het ‘bewogen kunnen raken’, het vermogen om te kunnen knielen en dienstbaar te zijn, dát alles vormt het pedagogische vermogen om kinderen te helpen zichzelf te ontwikkelen. Dat alles drijft en motiveert ons in het onderwijs.

In navolging van Jezus Christus en in navolging van vele andere grote figuren uit onze geschiedenis!

In die geest wens ik u / jou van harte een Zalig Kerstfeest en een Gezegend Nieuwjaar,

Bill Banning

Docent godsdienst-levensbeschouwing d’Oultremontcollege

Gastonderzoeker Tilburg Cobbenhagen Center - Tilburg University ( https://www.tilburguniversity.edu/nl/onderzoek/instituten-en-researchgroepen/cobbenhagen-center/ )

[1] . Ik bespeur hier bij mezelf schroom om ‘gewoon’ te spreken over “een spiritueel moment”. Er is gezonde schroom vanwege de vereiste eerbied voor het spirituele. Er is echter ook een verkeerde schroom die het licht van spirituele ervaringen onder de korenmaat zet en daarmee geen recht doet aan de ervaringen van kinderen en collegae.