‘De jaren tachtig van de achttiende eeuw vormen een van de interessantste tijdperken van de Nederlandse en Belgische geschiedenis. En tegelijk is deze periode in de geschiedenis nog steeds onderbelicht.’ Aan het woord is Neerlandicus Jacques Baartmans. Hij is een uitmuntende kenner van de patriottentijd, zoals hij in 2001 bewees met zijn proefschrift Hollandse wijsgeren in Brabant en Vlaanderen. Geschriften van Noord-Nederlandse patriotten in de Oostenrijkse Nederlanden, 1787-1792.
In 1787 en 1788 moesten duizenden patriotten de Republiek der Verenigde Nederlanden ontvluchten vanwege hun verzet tegen het stadhouderlijk bewind van Willem V en de Oranjegezinde aristocraten. Deze patriotten, geïnspireerd door de Amerikaanse Revolutie, wensten de republiek te hervormen, meer macht voor de steden en de burgers. Ze vluchtten naar het zuiden, naar de Oostenrijkse Nederlanden en Frankrijk. In hun boeiende geschriften komt een aantal aspecten van hun verblijf in de Oostenrijkse Nederlanden aan de orde, zoals hun houding tegenover de Brabantse Omwenteling van 1789. Baartmans beschrijft de verhouding tussen de Hollandse ballingen onderling. Ook behandelt hij hun kritische houding tegenover de revolutionairen in Brabant (het huidige Belgisch Brabant).
![bc mve brabants dagblad pag19](https://r.testifier.nl/Acbs8526SDKI/resizing_type:fit/width:1280/plain/https://s3-newsifier.ams3.digitaloceanspaces.com/heusden.nieuws.store/images/2024-07/bc-mve-brabants-dagblad-pag19.jpg@webp)
Orangisten contra patriotten
Jacques Baartmans gaat in op het jaar 1787. Een zeer woelig jaar in de garnizoensstad ‘s-Hertogenbosch. Hier stonden hier de Oranjegezinden en Patriotten lijnrecht tegenover elkaar. In deze uiterst gespannen situatie bleven incidenten niet uit: Oranje-liederen zingende soldaten werden met stenen bekogeld. Na de Pruisische inval echter werd in september de macht van Willem V hersteld. Verreweg het grootste exces moest toen hier nog plaatsvinden: in november sloeg het garnizoen van de stad, van oudsher sterk Orangistisch, doelgericht aan het muiten: een groot aantal huizen – met name die van de plaatselijke Patriotten – werd geplunderd en er vielen zelfs doden. De Bossche patriotten werd drie dagen lang een lesje geleerd.
Napoleon en ‘s-Hertogenbosch
Met steun van het Franse leger konden later in 1794-1795 de patriotten toch hun Bataafse Republiek stichten. Er kwam een eenheidsstaat die na 1799 door dictator Napoleon werd geregeerd. Kees van den Oord heeft zich onlangs verdiept in de Nederlandse soldaten die vochten voor generaal en keizer Napoleon. Historicus Bart van Helvoort uit Ammerzoden heeft hem de weg gewezen in de database van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie Defensie. Van den Oord heeft de beroepsmilitairen en dienstplichtigen in de Langstraat en ’s-Hertogenbosch in kaart gebracht. Hij roept op tot verder historisch en genealogisch onderzoek naar deze soldaten, van wie velen het leven lieten in dienst van Napoleon.
![](https://cdn.nieuws.nl/media/sites/159/2023/03/06093417/huizen.jpg)
Over de inleiders
Jacques Baartmans nieuwste boek gaat eveneens over een patriot die na de komst van de Pruisen in 1787 uitweek naar het buitenland: de arts, dichter, schrijver en uitgever Pieter van Schelle.
Kees van den Oord is historicus en in het bijzonder gespecialiseerd in de vroegmoderne geschiedenis van 1500 tot 1700. Nu richt Kees zich onder meer op bijzondere regionale verhalen die in het blad De Bossche Kringen verschijnen
De lezing vindt plaats in deKnillispoortopzaterdag 11 maarta.s.
Het programma vangt aan om 14.00 uur. Voor de pauze verhaalt Jacques Baartmans over de stad ’s-Hertogenbosch in de patriottentijd. Na de pauze, omstreeks 15.00 uur neemt Kees van den Oord u mee naar het ’s-Hertogenbosch tijdens de heerschappij van Napoleon Bonaparte. Het programma eindigt omstreeks 16.00 uur.
In verband met de organisatie vragen wij u zich vooraf aan te melden via
. Meer informatie:
; 06-10481942. De entreeprijs is vijf euro. Dat is inclusief koffie/thee en een plak cake. Donateurs van de Knillispoort hebben gratis toegang.
Begin de dag met het nieuws uit je gemeente met de gratis Nieuwsbrief.
en meld je aan. Aanvoerder van het lokale nieuws.
< Kijk
voor agenda
< Volg HeusdenNieuws ook via
< Wist u dat wij iedere morgen meer dan 4250 nieuwsbrieven verzenden
< Wist u dat wij iedere dag meer dan 10.000 bezoekers hebben op onze website
< Adverteren op Heusden.Nieuws.nl stuur een