Onthulling van de IJzeren Sergeant in Herpt: een verhaal dat 26 jaar onderweg was

Op een indrukwekkende woensdagmiddag vond in Herpt de onthulling plaats van het monument de IJzeren Sergeant. Op de Bakkersdam kwamen militairen, veteranen, betrokkenen en nieuwsgierige omstanders samen om stil te staan bij een bijzonder en ontroerend verhaal dat meer dan een kwart eeuw geleden begon.

Bij de ceremonie was een afvaardiging aanwezig van het bataljon en de Alfa Compagnie. Ook het Garderegiment Fuseliers Prinses Irene leverde een zichtbare bijdrage met militairen en voertuigen, wat het geheel een extra indrukwekkend karakter gaf. Onder de aanwezigen bevonden zich daarnaast veteranen uit de regio, vertegenwoordigers van gemeenten, jeugdburgemeesters en vele belangstellenden.

Een vondst die alles in gang zette
Het verhaal begint eind september 2000. De tienjarige Willem-Wouter Dijkstra is samen met zijn vader Will op zoek naar oorlogsresten in de dijk bij de Bakkersdam, ten noorden van Herpt. Tijdens die zoektocht doet hij een bijzondere vondst: een zilveren armband.

Al snel wordt duidelijk dat het geen alledaags sieraad is. De armband lijkt afkomstig van een militair en vertoont kenmerken van identificatiesieraden zoals die vaak door soldaten werden gedragen tijdens de oorlog. De vondst trekt de aandacht en haalt zelfs de media, met onder andere een artikel in het Brabants Dagblad en een uitzending van het televisieprogramma Man Bijt Hond.

Wat volgt, is het begin van een lange en soms moeizame zoektocht naar de rechtmatige eigenaar.

Jaren van speurwerk
De familie Dijkstra zet alles op alles om de herkomst van de armband te achterhalen. Er wordt contact gezocht met veteranenorganisaties, ambassades van Canada en Noorwegen en diverse instanties in Nederland. Hoewel er regelmatig aanknopingspunten en waardevolle tips binnenkomen, blijft de identiteit van de eigenaar jarenlang een mysterie.

Pas in 2016 komt er een doorbraak. Via de Amerikaanse ex-marinier Wayne Morgan, verbonden aan de genealogische organisatie Wikitree, wordt een oproep geplaatst in het Canadese militair-historische tijdschrift Legion. Op 4 mei 2016 — uitgerekend tijdens de Nationale Dodenherdenking — volgt het verlossende bericht: “I’ve got him.”

De armband blijkt te hebben toebehoord aan Reinier Arnoldus Dirk Hendriksen.

Het verhaal van Reinier Hendriksen
Reinier Hendriksen wordt op 25 december 1902 geboren in Zoeterwoude. In zijn jonge jaren vertrekt hij naar Noord-Amerika om bloembollen te verkopen en bouwt daar een nieuw leven op. Hij vestigt zich uiteindelijk in Canada, trouwt en krijgt vijf kinderen.

Wanneer de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, besluit Reinier zich in 1941 aan te sluiten bij het Nederlandse leger in ballingschap. Hij wordt onderdeel van de Prinses Irene Brigade en volgt een commando-opleiding. In september 1944 landt hij met de brigade in Normandië, waarna hij onder Brits bevel wordt ingezet in Frankrijk, België en Nederland.

Tijdens zijn militaire loopbaan klimt Reinier op van soldaat tot sergeant in januari 1945. In die periode is hij actief in de regio Heusden en Herpt, waar de brigade de zuidelijke Maasoever bewaakt. Vermoedelijk raakt hij daar zijn armband kwijt, ergens tussen april en mei 1945.

Reinier neemt ook deel aan de zware gevechten rond Hedel. Voor zijn inzet ontvangt hij een persoonlijke tevredenheidsverklaring, ondertekend door Prins Bernhard.

Na de oorlog keert hij terug naar Canada, waar hij zijn leven als burger weer probeert op te pakken. Hij begint samen met zijn zoon een bedrijf in tuinonderhoud, maar blijft moeite houden met de overgang naar het normale leven. In 1968 overlijdt hij op 66-jarige leeftijd aan longkanker.

De armband keert terug naar huis
Na het achterhalen van Reiniers identiteit zet de familie Dijkstra zich in om de armband terug te bezorgen bij zijn nabestaanden. Met hulp van het Ministerie van Defensie en diverse archieven wordt het volledige personeelsdossier van Reinier boven water gehaald.

Het toeval wil dat familieleden van Reinier in 2016 in Nederland zijn. Tijdens een ontmoeting in Herpt worden zij meegenomen naar de vindplaats van de armband — een bijzonder emotioneel moment.

Later dat jaar, in oktober 2016, reist de familie Dijkstra naar Canada. In het huis van dochter Mary en haar man Joe Schuringa, nabij Toronto, wordt de armband officieel overhandigd aan de familie, in aanwezigheid van meerdere generaties.

Een monument voor herinnering
Het verhaal van Reinier en de armband, gekenmerkt door toeval, doorzettingsvermogen en historische verbondenheid, heeft nu een blijvende plek gekregen in Herpt. Met de onthulling van de IJzeren Sergeant op de Bakkersdam wordt niet alleen zijn persoonlijke geschiedenis herdacht, maar ook die van vele anderen die vochten voor vrijheid. De onthulling gebeurde door Wil en Willem-Wouter, jeugdburgemeesters Anouk en Stef, enkele leerlingen van de aanwezige school uit Hedel en eerste luitenant Merijn.

De ceremonie stond onder leiding van ceremoniemeester Leo Swaans en omvatte toespraken van onder anderen burgemeester Willemijn van Hees, Eerste Luitenant Merijn en de vinders Willem-Wouter en Will Dijkstra. Hun woorden brachten het verhaal tot leven voor het aanwezige publiek, dat zichtbaar geraakt was.

Zelfs toevallige voorbijgangers — fietsers die spontaan stopten — bleven luisteren naar het verhaal achter het monument.

Een verhaal dat blijft
De IJzeren Sergeant is meer dan een kunstwerk. Het is een tastbare herinnering aan een man, een oorlog en een zoektocht die generaties overspant. Wat begon met een vondst door een jonge jongen groeide uit tot een internationaal verhaal van verbinding, herinnering en respect.

En daarmee is het verhaal misschien wel rond — maar zeker niet vergeten.

Reportage: Wil Gulpen
Bron: o.a. Gemeente Heusden, familie Dijkstra