Historisch Heusden: Frie van Gorcom, Drunens schoolmeester, bestuurder en verenigingsmens

09 sep , 16:33Historisch Heusden
285.2 Scan_20260901
RKDVC
Een nieuwe Aflevering van Historisch Heusden geschreven door Bart Beaard en deze keer gaat het in deel 255 van Historisch Heusden over Frie van Gorcom, Drunens schoolmeester, bestuurder en verenigingsmens. Godefridus ('Frie') van Gorcom werd op 22 november 1928 in Drunen geboren en was een zoon van Gerardus van Gorcom en Johanna van Noort. Gedurende zijn leven groeide hij uit tot een markante en veelzijdige persoonlijkheid binnen de Drunense gemeenschap.
Door zijn inzet op uiteenlopende terreinen werd Frie voor velen een vertrouwd gezicht. Hij behoorde tot een generatie die na de Tweede Wereldoorlog mede vorm gaf aan de ontwikkeling van Drunen. Zijn leven weerspiegelt daarmee niet alleen een persoonlijke geschiedenis, maar ook de veranderingen die het dorp in de tweede helft van de twintigste eeuw doormaakte.
Gezin  
Onderwijzer Frie trouwde op 23 oktober 1964 met Jo van Drunen, eveneens onderwijzeres. Zij was gedurende vele jaren een drijvende kracht achter de organisatie van Jeugd Vakantie Vreugd. Samen kregen zij drie kinderen: Geert, Anke en Marjan. Frie overleed in Drunen op 19 maart10 november 1996, Jo overleed er op 13 december 2023.
Nederlands-Indië
Begin 1949 werd Frie door de overheid opgeroepen voor militaire dienst in Nederlands-Indië. Hij behoorde tot de ongeveer 140 militairen uit de huidige gemeente Heusden die tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog naar Nederlands-Indië werden uitgezonden. Na een opleiding van enkele weken tot infanterist vertrok hij op 25 maart 1949 vanuit de haven van Rotterdam met het voor troepentransport omgebouwde passagiersschip ‘Volendam’. Aan boord bevonden zich ruim 1.600 militairen. De reis voerde via het Suezkanaal naar Tandjong Priok, de haven van Batavia, waar het schip op 23 april arriveerde. Vervolgens werd doorgestoomd naar Semarang op Midden-Java. Daar ging een gedeelte van de groep, voornamelijk afkomstig uit Noord-Brabant en Limburg, van boord. In de haven werden zij welkom geheten door de Dienst Welzijn, die met een kantinewagen voor koffie en andere versnaperingen zorgde. Daarna volgde het transport naar de kazernes. Hij was ingedeeld bij het 425e Bataljon Infanterie (ook bekend als 6-6 R.I.) dat werd ingezet op Midden-Java onder andere bij de ‘Slag Poerwokerto’. De thuisreis maakte hij met het Amerikaanse troepenschip ‘General S.D. Sturgis’, waarop zich ruim 1.300 militairen, vrouwen en kinderen bevonden. Op 10 oktober 1950 meerde het schip af in Amsterdam en kon Frie na zijn debarkatie terugkeren naar huis. Daarmee had hij, zoals destijds vaak werd gezegd, zijn ‘vaderlandse plicht’ vervuld. Thuis was er een mooie ontvangst met familie, buurt en harmonie en als cadeau ontving hij een nieuwe VEENO-fiets.
Foto LInks: Prins Carnaval ‘Dwerg I’, Frie van Gorcom, tijdens het carnaval in Drunen, 1964.Bron: SALHA, collectie 86176
Foto Midden: onderscheiding: F. v. Gorcom, L. v.d. Gelt, J. v.d. Wiel en A. Schapendonk. Collectie RKDVC
Foto Rechts: Inscheping van Frie van Gorcom (2e van links) op 25 maart 1949 aan boord van het passagiersschip Volendam, met bestemming Nederlands-Indië. Op 23 april 1949 arriveerde het schip in Batavia. Collectie HKK Onsenoort.
Schoolmeester
Na de Lagere Jongensschool in de Stationsstraat (1935-1941) vervolgde Frie zijn opleiding tot onderwijzer aan de Bisschoppelijke Kweekschool in ’s-Hertogenbosch en rondde deze opleiding na zijn verblijf in Nederlands-Indië. Vanwege en tekort aan leraren was dit op de kweekschool een verkorte  opleiding. Zijn eerste aanstelling als onderwijzer was aan de Lagere Jongensschool in Hedel. Lang duurde die eerste standplaats niet. Op 14 augustus 1952 werd hij benoemd tot onderwijzer aan de nieuwe rooms-katholieke Sint-Jozef Jongensschool in de Wilhelminastraat in Drunen. De laatste jaren voor zijn pensionering in 1993 was hij werkzaam aan de NUTS-school in de Kastanjelaan.
RKDVC
Frie was in 1945 medeoprichter van de R.K. Drunense Voetbal Club. Al in het eerste seizoen (1945-1946) behaalde de vereniging het kampioenschap in de vierde klasse. Gedurende vele jaren was hij aanvoerder van het eerste elftal en groeide hij uit tot een van de gezichtsbepalende leden van de vereniging. Van 1954 tot 1964 vervulde Frie het voorzitterschap van RKDVC. Daarna was hij nog eens 25 jaar actief als secretaris. Daarnaast was hij vanaf de eerste uitgave de eerste hoofdredacteur van het clubblad ‘De DVC'er, waarmee hij een belangrijke bijdrage leverde aan de onderlinge verbondenheid binnen de vereniging. In 1965 nam hij het initiatief tot de oprichting van de pupillenafdeling. Omdat hij als onderwijzer op woensdagmiddag vrij was, verzorgde hij wekelijks de trainingen en organiseerde hij onderlinge partijtjes voor de jeugd. Hiermee gaf hij een belangrijke impuls aan de ontwikkeling van de jeugdafdeling. Voor zijn grote en langdurige verdiensten werd Frie benoemd tot erelid van RKDVC. Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de vereniging en zijn 40-jarig lidmaatschap ontving hij bovendien een onderscheiding van de KNVB.
Dwergonië
In 1957 nam een groep vrienden in Hotel Royal het initiatief om in Drunen een georganiseerde carnavalsviering op te zetten. Er werd een Raad van Elf samengesteld, waarvan Frie van Gorcom deel uitmaakte. Jacques Werner werd uitgeroepen tot de eerste prins carnaval onder de naam Prins Dwerg I. Om ook het kinder- en bejaardencarnaval mogelijk te maken, werd in 1962 de Commissie Carnaval opgericht. Frie was eveneens lid van deze commissie, die zich bezighield met het verwerven van de financiële middelen voor de organisatie van deze festiviteiten. Een blijvende bijdrage aan de Drunense carnaval leverde Frie in 1964, toen hij als Prins Dwerg II een nieuwe naam voor het carnavalsdorp introduceerde. Geïnspireerd door het gekwaak van de kikkers in de Dwergen – twee treksloten die door Drunen liepen – riep hij het dorp tijdens carnaval uit tot Dwergonië. De naam sloeg direct aan en groeide uit tot de blijvende carnavalsnaam van Drunen. Frie bleef gedurende vier carnavalsseizoenen Prins Dwerg II. In deze periode kreeg het carnaval een steeds professionelere organisatie. Er ontstonden verschillende carnavalsverenigingen die de optocht en het groepslopen langs de cafés verzorgden. Daarnaast werd de hofkapel De Dorstvlegels opgericht en kreeg het dorpsplein een eigen carnavalsmascotte: Mina, die tijdens de carnavalsdagen een vertrouwd en herkenbaar symbool van Dwergonië werd.
Politieke loopbaan
Naast zijn werkzaamheden in het onderwijs en het verenigingsleven ging Frie zich steeds intensiever bezighouden met gemeentelijke vraagstukken. Zo was hij lid van de Jeugdcentrale en de Sportraad, die beide een adviserende taak hadden voor burgemeester en wethouders. In 1966 was hij aangesloten bij de werknemersvereniging ‘Hoofd en Hand’, die dat jaar besloot deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in de gemeente Drunen. De vereniging behaalde drie zetels. Frie werd met voorkeurstemmen in de gemeenteraad gekozen en vervolgens benoemd tot wethouder. Hij kreeg onder meer de portefeuilles Volkshuisvesting, Sportzaken en het cultureel centrum De Hoge Braken. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1970 nam de groepering opnieuw deel, ditmaal onder de naam ‘Lijst Van Gorcom’. De partij wist haar drie zetels te behouden, waarna Frie voor een tweede termijn tot wethouder werd benoemd. Frie is uiteindelijk 11 jaar wethouder geweest.
Betekenis voor Drunen
Met zijn inzet voor onderwijs, sport, carnaval en gemeentepolitiek drukte Frie van Gorcom gedurende bijna een halve eeuw een herkenbaar stempel op het maatschappelijke leven van Drunen. Hij behoorde tot die generatie vrijwilligers en bestuurders die het dorp na de oorlog mede vorm gaf en waarvan de invloed nog lang zichtbaar bleef. Wie hem heeft gekend, zal zich hem herinneren als een betrokken onderwijzer, een gedreven bestuurder en iemand met gevoel voor humor en saamhorigheid.
Bart Beaard

loading

Loading articles...

Loading