Marie van de Middelhaai: ’t Blekken trommeltje

Vlijmens meest ouderwetse boerin, Marie van de Middelhaai alias Marja Kivits deelt ook verhalen aan de lezers van Heusden.Nieuws. Marie van de Middelhaai treedt binnen en buiten de gemeente op met liedjes en verhalen van vroeger, in dialect.

Marie van de Middelhaai geeft 20 jaar rondleidingen in en rond haar boerderij uit 1650, die anno 1750 een stenen voorgevel met schuiframen kreeg en anno 1890 werd voorzien van een herd (historische huiskamer), een geut (historische keuken) met pomp en kelder, een plee met poepdoos enz. en sindsdien nauwelijks is veranderd.

Marie leeft ouderwets: zij slaapt in de bedstee, breit haar eigen sokken en borstrokken, spreekt ‘t Vlijmens dialect, heeft een kabinet vol Vlijmense mutsen en eet ouderwetse (vergeten) groenten uit haar moeshof.De boerderijbiotoop (de omgeving van de boerderij) is nog ouderwets groen.

’t Blekken trommeltje
Vruuger thúís kregeme mer wèèneg snoep van óóns móéder. Hógstes éne keer per dag en wel ’s middegs mee nàò ’t wèèrm (vèùr de Hàòrstéég: waarm) éten. Mer inkelt wie hullie bord ha léég geéten, die kréég ’n snuupke. Mèèn gebeurde dè bekaant nóòt, want d’r waar hil wè éten waor ik ‘ne gruweleke hékel àòn hai, krek ès rooi kôl mi lèèver of vèèrekessoep waor van die vetlellen in dréven. Ik wier dàòrom dèùr óóns vaoder régelmaoteg van de tàòfel weggestuurd ès ie von dè-j-ik zaat te *pitsen mi m’n éten. Dè betékede dan dè-j-ik de gróòte blekken snoeptrommel van óóns móéder mislíép, want nie àòn tàòfel: gin snuupke!

Mer op de zondeg dan ha-j-ik unne goeien dag want dan krégeme óóns sondegse snuupke en dè kréég aalt iederéén. Mirstal waar dè ’n spéciaol àònbieding van de winkel of de mart. ’t Waar iedere wèèk wè aanders. D’n éne keer ‘n toffee in ’n zón blinkend pepìèrke, d’n aandere keer ‘ne *kwatta en in de zómerdag ‘n zuur sabbelbölleke. Dè von ik *kaasje, war. Ik waar *raozed op snoep.

Omdè-j-ik dikkels de blekken trommel van óóns móéder mislíép, pebeerde-n-ik aalt op ’n aander menier àòn m’n zúúteghed te kómen. Aavetoe ès ik van de tàòfel wier weggestuurd en ik m’n kaansen schôn zaag, dan slóóp ik hil stillekes de bedsteekaast in en haolde-n-ik stiekem ’n snee roggebróòd ùìt óóns móéders brôdtrommel. Ik smeerde-n-er ’n flinke laog goei bótter op en dópte-n-’t dan in z’n gehéél in de súíkerpot. Dikkels moes ik ’t hàòsteg nàòr binnen schrokken of in m’ne zak stèèken. Die stiekeme sneeikes roggebróòd waren de lekkerste snejen bróòd van m’n hille lèèven.

Mer éne keer in’t jaor moes ik ’t geheel en al zonder snoep, zuuteghed of roggebróòd mi súíker stellen: in de vaastetèèd, van aswoensdag tot himmel àòn Paosen àòn toe. Dè waar vèùr mèèn ‘ne verschrikkeleke tèèd. De súíkerpot waar dan dikkels bekaant of himmaol léég en óóns móéder kocht aalt pas op paoszàòterdag wir neie súíker. Ik kon dus nie stiekem snoepen! Hoe ik toch iedere keer die 6 zwaor wèèken zè dèùrgekómen, dè wéét ik echt nie.

Op aswoenzeg moeseme aalt nàòr de kerk óóns askrúís gàòn haolen. Dè móóde d’r nie van af waassen want die as waar gewijd en ók nog ‘es ók ’n hèèleg téken vèùr de boete dieme nou 6 wèèken zón gàòn dóén vèùr al óóns zonden. Ja, en die ha-j-ik hil wè op m’n gewéten mi m’n bezuukskes àòn óóns móéders bedsteekaast. Zonder dè boetedóén kwaamde régelrecht in de hel.

Op aswoenzeg krégeme nàò de mis ammel ’n klèèn blekken trommeltje vèùr óóns èègen. In dè trommeltje spaordeme dan alle snuupkes en kuukskes van hil de vaastetèèd. Óóns móéder gong dan krek ès aaltij mi de gróòte trommel rond en krek ès aaltij líép ik dè mirstal mis. M’n bruurs rammelden dan mi hullie trommeltjes langs m’n oren en vroegen dan of ik ók ‘es mi mèèn trommeltje wó rammelen. En dan laachten ze saomen hil geniepeg, de doerakken.

Op de zondeg krégeme óóns sondegse snuupke. Dan braak vèùr mèèn ’t grôtste offer en de zwaorste boete van de hille vaastetèèd aon: ge moest dè snuupke in ‘ew blekken trommeltje douwen zonder d’r ók mer àòn te *lekken of ’n stukske af te bèèten, want ès ge dè déént, dan waar ‘ew boete nie mir geldeg! Ik stóón gewóón te wàòtertaanden, alléén al dieje verrukkeleke réúk van zuuteghed. De verlèèding waar oe toch zó gróòt. Ik róók dèùrdewèèks dikkels àòn de kieren van m’n trommeltje en wier dan bekaant dúízeleg van ’t verlangen om te pruuven. Hoe hiel ik dè toch vol? Vèùr mèèn duurde de vaasten gin firteg daog, ’t léken wel firteg jaor!

Alle zondegen nàòdè me óóns sondegse snuupke gekrégen han, dénen m’n bruurs trèèterend de deksels van hullie trommeltjes aaf om mèèn de óògen ùìt te stèèken mi wè hullie ondertussen hil de wèèk nàò ’t èèten al vergaord han. Op zukke momenten ha’k hullie ’t liefste d’re nek omgedraaid.

Ja, hendeg, hullie han gèère (vèùr de Hàòrstéég: gaare) rooi kôl. Ès m’n bruur mi z’ne verjaordag móóg kíézen wè-t-ie wó-j-èèten, kóós ie aalt rooi kôl. Ieieieek!

M’n bruurs hullie trommeltjes zaten al bekaant vol, onderwèèl d’r bè mèèn inkelt mer ’n pàòr sondegse snuupkes op d’n bójem lagen en dè wréven ze mèèn echt wel in. Hoe meer ze trèèterden en spiegelden, hoe kwaoier ik wier. Op ’t lest waar ik vórt zó kwaod ès unne riek. Ik màòkte-n-’n plan om in de vaastewèèken bè de buren en de femilie stiekem kerwaaikes op te gàòn knappen en dan zó-j-ik ès belóning gin centen vraogen mer snuupkes. Op die menier zó-j-ik hil wè bè mekare kannen spaoren, daor zón ze nog ‘es van opkèèken, m’n bruurs. Ik zó ze dan ‘es ’n poepie laoten rúíken en op ’n kuukske van èègen déég trakteren. Mi de Paosen zó-j-IK dan àòn de bèùrt zèèn om ‘es efkes onder hullie néúzen te wrèèven hoevéúk IK bè mekare ha vergaord. Tergend langzaom zó-j-ik dan m’n trommeltje léég frèèten, vlak vèùr hullie néúzen en hullie dan niks, mer dan ók himmel niks nie géven; nie délen, nie rúílen, niks nie. Die gedaachte hield mèèn de rest van de vaastetèèd op de béèn, vèùral ès ik wir ‘es dèùr óóns vaoder van de tàòfel waar gestuurd.

Ik régelde in ’t geniep ’n twidde trommeltje en ik knapte ammel kerwaaikes op in de bùùrt. M’ne vèùrraod snoep gruuide ès rooi kôl. Ik ha-j-’n gehèèm plekske waor ik dè twidde trommeltje *wegdouwde. Ès ik zéker wies dè-j-ik alléén waar, dan stalde-n-ik al m’n schatten neffen mekare-n-úít en telde-n-ik alles nao en schrééf percies op ’n pepìèrke hoevéúl ik van wè ha en rékende nao of ik zéker wel meer zó hebben ès m’n bruurs.

En dan, nàò 6 lang wèèken van afzíén, wier ’t dan èèndelek Paosen, mèène gróòten dag, waorop ik in ’t snoep zó kannen *zwimmen! ’s Mèèreges vèùr de mis verknéúterde ik m’n èègen al himmaol. Mi plezier líép ik nàòr de kerk, want bekaant waar ’t zó wèèd. Nog effen volhaauwen mer.

Nao de mis waar ’t dan echt zó wèèd. We líépen ès ‘nen haos nàòr húís, m’n bruurs en ik om óóns blekken trommeltjes tevèùrschèèn te haolen. We gongen mi z’n allen búíten bè de déèldeuren zitten, lekker in ’t zunneke en trokken … éèn, twéè, drie … tegelèèk óóns trommeltjes ópen en vergeléken d’n inhoud mi mekare. En ge snap ’t al: IK kon de grôtsten búít laoten zíén en langzaom, tèèrgend langzaom legde-n-ik alles neffen mekare zo dè baai m’n bruurs hil góéd konnen zíén hoevéúl of dè ik ha vergaord. En tóén staak ik éèn vèùr éèn en stuk vèùr stuk dieje zuuteghed in m’ne mond, zo langzaom ès ik mer kon. Ik wies van teveuren hil góéd dè-j-ik stront- en strontziek zó worren, mer dè kon me niks nie schillen, dè offer brocht ik gèère (vèùr de Haorstéég: gaare). Ès ik alléneg al mer nàòr hullie stiksjeloerse gezichten kéék, dan waar ik hil dieje vaastetèèd metéén finaol vergéten. Vèùr mèèn waar ’t Paosen en góéd ók!

Woorden ùìt m’n woordeboek:
*blekken = blikken
*pitsen = kieskeurig eten
*kwatta = reep chocolade
*kaasje = fijn
*raozed = gek
*lekken = likken
*wegdouwde = verstopte
*zwimmen = zwemmen
*verknéúterde = verheugde

Gullie ammel stèèrkte in de vaastetèèd! Houdoe, war. Marie

Reageren?
Nassau Dwarsstraat 5
5251 KJ Vlijmen
Tel 073-5118524
E-mail [email protected]
Website  www.marievandemiddelhaai.nl

Lees hier nog meer over Marie van de Middelhaai