Monumenten en Heusdens Erfgoed: Een woonhuis uit 1924 op Kapelstraat 19, Elshout

Ton Groot

Door vererving kwam Jan van Loon (1865-1936), zoon van Antonie van Loon en Mechelina Muskens, in 1915 in het bezit van twee braakliggende percelen aan de Elshoutsche Steeg en in De Maaijen. De percelen liepen door tot aan De Omloop, een voormalige kade tussen Drunen (Brabant) en Oudheusden & Elshout (Holland), ongeveer waar nu de Naulandseweg ligt.

In 1923 liet hij daarop een woonhuis bouwen. Landbouwer en fruitkweker Jan was ongetrouwd, bestuurslid van Veilingvereniging De Langstraat en overleed op 6 maart 1936. Na zijn overlijden werd het woonhuis en 14 aren grond in opdracht van de Erven publiek geveild. De inzet bedroeg een ‘prikkie’ van fl. 2.000,-, waardoor broer Peer van Loon het pand bij de toeslag voor fl. 3.300,- kocht. In 1937 verkocht Peer het door aan de er tegenover wonende zussen Cor en Anneke Pulles. Anneke (1906-1945) trouwde op 29.10.1940 met Piet Klijn (1912-1991). De bestemming werd nu boerderij en achter het pand werden daarvoor een veestal en een schuur gebouwd. Tijdens de bevrijding op 4.11.1944 werden deze stal en schuur door brand, ten gevolge van een granaatbeschieting, verwoest. Maar ook de tegenoverliggende boerderij van de genoemde zussen Pulles, toen veestalling. De herbouwplicht van de boerderij van de zussen uit het programma ‘Wederopbouwboerderijen’ werd door Piet Klijn overgenomen.

Achter zijn woning bouwde hij met de wederopbouwsubsidie een nieuwe stal en schuur. Wederopbouwarchitect Huub Baaijens maakte daarvoor het ontwerp. Piet en Anneke kregen drie kinderen. Kort na de geboorte van Ad op 28.10.1945 overleed Anneke op 6.12.1945. Cor (1902-1989), ongetrouwde zus van Anneke, nam de zorg voor het gezin over. In de zestiger jaren werden de stal en schuur enkele malen uitgebreid. Omstreeks 1977 stopte Piet met zijn boerderij. Na zijn overlijden in 1991 kwam zijn dochter Pieternel, die met Toon Knippels was getrouwd, in het woonhuis wonen. Zij verkochten het in 1996 en nadien kreeg het meerdere eigenaren.

Foto Links: Het woonhuis heeft een met pannen gedekt mansarde schilddak en grote overstekken. Foto Toon Groot
Foto Rechts: De voordeur bevindt zich in een 60 cm diepe en getrapte nis met bloklijst. De stoep is gemaakt in granito. Foto Toon Groot

Bouwstijl
Het monumentale pand heeft ten opzichte van het straatniveau een verhoogde ligging en richt zich naar het schuine verkavelingspatroon. Het heeft kenmerken van de bouwstijl Amsterdamse School. Het eenlaagse pand heeft een mansarde schilddak. Het is een schilddak dat aan de vier zijden naar buiten geknikte dakvlakken heeft. Die dakvlakken worden mansarde- of franse daken genoemd. Het dak is gedekt met rode geglazuurde terracotta dakpannen, type Tuile du Nord. Op de einden van de nok staan gemetselde schoorstenen. In het dak bevinden zich kleine dakkapellen met daken met grote overstekken. Het dak heeft rondom grote overstekende kroonlijsten met bakgoten, ondersteund door consoles. De gevels zijn in kruisverband gemetseld met hardgrauw bakstenen en afgewerkt met een knipvoeg. Onder de kroonlijst is een halve steens verschuiving van de gevelvlakken met ertussen een laag van muizentandkoppen. De plint heeft siermetselwerk met drie uitstekende steenlagen. Ter hoogte van de vensteronderdorpel bevindt zich en eensteens hoge rollaag.

De driedelige vensters aan de voorzijde hebben draairamen. De ramen en de voordeur hebben bovenlichten gevuld met glas-in-lood met medaillon. Er boven zijn anderhalve steens hoge waaiervormige strekken.

Het voordeurkozijn bevindt zich in een 60 cm diepe en getrapte nis met bloklijst. De voordeur is een paneeldeur met opgelegde houtlijsten. Aan het nisplafond hangt een smeedijzeren buitenlamp. De raam- en deurdorpels zijn in Belgisch hardsteen uitgevoerd. De stoep is gemaakt in granito.

Bart Beaard