Een stukje verleden mee naar de toekomst: leerlingen De Duinsprong adopteren Pijlmonument

Vrijheid lijkt voor de jeugd van vandaag vanzelfsprekend, maar 82 jaar geleden was dat wel anders. Juist daarom is het belangrijk dat de verhalen uit het verleden worden doorverteld. Woensdag 4 november stonden leerlingen van groep 8 van basisschool De Duinsprong samen met hun ouders, opa’s, oma’s, andere belangstellenden en de Veteranen Heusden stil bij een bijzonder moment uit de geschiedenis van onze gemeente. Bovendien kregen zij een belangrijke taak: het Pijlmonument voor het komende jaar adopteren.

Op een plek met een bijzondere historische betekenis werden de aanwezigen welkom geheten door burgemeester Willemijn van Hees. Precies 82 jaar geleden, op 4 november 1944, begon hier de bevrijding van het Eiland van Heusden en daarmee de bevrijding van onze gemeente.

De burgemeester nam de leerlingen mee terug naar die ingrijpende dag. Voor kinderen van deze leeftijd lijkt de Tweede Wereldoorlog misschien iets uit een ver verleden. Toch gebeurde het allemaal op plekken waar zij nu dagelijks fietsen, spelen en wonen.

Zonder waarschuwing begon destijds een enorme beschieting. Vanuit de omgeving werden honderden kanonnen ingezet om de Duitse stellingen aan te vallen. Ooggetuigen vertelden later dat het leek alsof de aarde zelf schudde. De grond trilde, muren dreunden en overal klonken zware explosies. Veel inwoners zochten hun toevlucht in kelders en schuilplaatsen. Urenlang zaten gezinnen dicht op elkaar, zonder te weten wat er gebeurde of wanneer het geweld zou stoppen.

De oorlog liep uiteindelijk ten einde, maar vrijheid kwam niet met alleen vlaggen, muziek en feestvreugde. Er waren verwoeste huizen, verdrietige families en grote onzekerheid over de toekomst. Toch was het ook het begin van iets nieuws: vrijheid.

Jonge soldaten met dromen en verwachtingen
Die vrijheid kwam niet vanzelf. De geallieerde troepen van de 51st Highland Division stonden voor de moeilijke opdracht om onze omgeving te bereiken. Omdat veel bruggen waren vernietigd, moest een andere route worden gezocht. Bij het Drongelens Kanaal werd besloten het water over te steken.

Een indrukwekkend verhaal, zeker wanneer je bedenkt dat veel van de soldaten die hier vochten nog maar achttien of negentien jaar oud waren. Jongemannen die zelf nog dromen hadden, ouders die thuis op hen wachtten en familieleden die hoopten hen ooit weer terug te zien. Toch stapten zij in hun canvasboten. Niet omdat ze de mensen hier kenden, maar omdat zij vonden dat iedereen in vrijheid moest kunnen leven.

Sommigen bereikten veilig de overkant, anderen keerden nooit meer terug. Een besef dat volgens de burgemeester nooit verloren mag gaan. De vrijheid waarin we vandaag leven, is immers niet vanzelfsprekend. Daarvoor hebben anderen grote offers gebracht, soms zelfs met hun leven.

Een monument adopteren betekent een verhaal doorgeven
Voor de leerlingen van groep 8 had deze bijeenkomst nog een bijzondere betekenis. Zij namen vanaf deze dag de adoptie van het Pijlmonument voor een jaar over. Daarmee kregen ze niet alleen een symbolische verantwoordelijkheid, maar vooral de taak om de herinnering levend te houden.

Dat begint met weten waarom het monument hier staat, af en toe bewust stilstaan bij wat er is gebeurd en vooral de verhalen doorvertellen aan anderen.

Op school hadden de leerlingen een opdracht gekregen om een gedicht te schrijven rondom hun beleving van deze dag. De jongedame die de eer had om haar passende geicht voor te drage maakte een behoorlijke indruk met haar woorden.

Daarna volgde de officiële overdracht van de adoptie. De jeugdburgemeesters Anouk en Stef vertegenwoordigden OBS De Bogen, die het monument het afgelopen jaar onder haar hoede had. Zij droegen een miniatuuruitvoering van het Pijlmonument over aan twee leerlingen van De Duinsprong. Deze vertelden dat het monument een mooie plek krijgt in de hal van hun school, zodat ook daar regelmatig aandacht kan worden besteed aan deze bijzondere geschiedenis.

Ook op school was daar al aandacht aan besteed. Na een informatieve les van de Veteranen Heusden hadden de leerlingen een bijzondere huiswerkopdracht meegekregen: praat er thuis over en probeer in gesprek te gaan met mensen die de gebeurtenissen van vroeger misschien zelf nog hebben meegemaakt. Juist die persoonlijke verhalen maken geschiedenis tastbaar en zorgen ervoor dat herinneringen niet verloren gaan.

Na het leggen van een krans door burgemeester Willemijn van Hees was het de beurt aan de jeugdburgemeesters Stef en Anouk. Zij legden als eersten een witte roos bij het Pijlmonument. Vervolgens kregen ook de andere leerlingen de gelegenheid om op gepaste wijze een witte roos neer te leggen.

Een herinnering voor de volgende generatie
Na afloop nodigde het Sint Hubertusgilde alle aanwezigen uit voor een kop koffie of thee in het clubhuis, waar nog even kon worden nagepraat over deze bijzondere ochtend. De leerlingen stapten vervolgens op de fiets terug naar school. Ze namen niet alleen een stukje geschiedenis mee, maar ook een opdracht voor de toekomst.

Want misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van deze bijeenkomst: herdenken is meer dan één keer per jaar bij een monument stilstaan. Het is begrijpen wat er is gebeurd, beseffen wat vrijheid betekent en ervoor zorgen dat volgende generaties het verhaal blijven kennen.

De leerlingen van De Duinsprong zijn vandaag begonnen aan die taak. En wie weet staan zij over twintig jaar op hun beurt met hun eigen kinderen bij dit monument om hetzelfde verhaal door te vertellen. Want wat je niet mag vergeten, moet je blijven herinneren.

Foto's en tekst Wil Gulpen Fotografie