Het pand werd in 1913 gebouwd als woonhuis
voor de Dongenaar Cornelis van Nieuwkuijk. Hij had in 1908 de bierbrouwerij,
het lage gedeelte van het huidige brouwerijcomplex, overgenomen van voormalige
bierbrouwers Jan en Guus van Hest. Aanvankelijk diende het pand als woning van Van
Nieuwkuijk.
Toen Van Nieuwkuijk in 1927 de naastgelegen villa liet bouwen en de
brouwerij verder ging onder de naam ‘De Valk’, kreeg het pand een andere
functie als opslagruimte. Het ontwerp van het pand was van Jan van Vlijmen, gemeentearchitect
van Vlijmen. De architectuur vertoont kenmerken van de stijl, die de overgang
markeert naar wat we nu kennen als de Amsterdamse School. Na beëindiging van de
activiteiten van brouwerij De Valk in 1985 stond het pand meestal leeg en
raakte het in verval. Verkoop bleek niet eenvoudig, mede vanwege de beschermde
status als rijksmonument (monumentnummer 517308) en de ligging binnen het
brouwerijcomplex, dat eveneens als rijksmonument is beschermd (monumentnummer
517307). In 2019 werd in opdracht van een potentiële koper een bouwhistorisch
onderzoek uitgevoerd. In 2022 volgde een projectplan. Vervolgens werd in
overleg met de nieuwe eigenaar en de gemeentelijke Commissie Ruimtelijke
Kwaliteit (CRK) een plan opgesteld waarin vernieuwing, restauratie, onderhoud
en aanpassingen werden gecombineerd.
Bouwstijl
Het eenlaagse pand heeft een mansardedak waarvan de nok
loodrecht op de straat ligt. Bij de restauratie werd het dak vernieuwd, waarbij
de oorspronkelijke blauwgesmoorde kruispannen opnieuw werden gebruikt. De
gevels zijn opgetrokken uit baksteen. De voorgevel is geleed met drie lagen van
twee gele stenen. Bij de restauratie bleef de voorgevel in zijn oorspronkelijke
vorm behouden. Het metselwerk werd schoongemaakt en opnieuw gevoegd met een
lintvoeg. De zijgevels en achtergevel kregen enkele aanpassingen.
De karakteristieke gevel met siermetselwerk,
natuurstenen details en een houten dakoverstek bleef bij de restauratie
behouden. Foto Ad Pellemans
De bovenzijde van de voorgevel wordt geaccentueerd door
een ver overstekende houten dakbetimmering in chaletstijl. In de top bevindt
zich een makelaar, bekroond door een zogenoemde palmet. Ook de natuurstenen,
driehoekige ornamenten langs de bovenzijde van de gemetselde gevel dragen bij
aan het decoratieve karakter. De samengestelde schuifvensters op de begane
grond hebben bovenlichten met een driedeling. De schuivende raamgedeelten zijn
aan de onderzijde voorzien van een T-roedenverdeling. Op de verdieping zijn
twee draairamen. Boven de vensters zijn natuurstenen lateien aangebracht, die
voorzien zijn van figuratieve inscripties. Daarboven bevinden zich getoogde
eensteens rollagen, waarbij de boogvelden zijn opgevuld met kleine stukjes
baksteen. De combinatie van baksteen, natuursteen en siermetselwerk geeft de
voorgevel zijn bijzondere uitstraling. Een opvallend detail zijn de isolatoren
linksboven in de voorgevel. Deze herinneren aan het vroegere bovengrondse
elektriciteitsnet.
Bart Beaard