Monumenten in Heusden: Elshouts oorlogsmonument en Sint Norbertusgesticht

Niet alleen worden de kerktorens geraakt maar ook de gebouwen in de directe omgeving. In Elshout, tegenover de R.K. kerk, staat het Sint Norbertusgesticht waar een aantal broeders een groep nazorgpatiënten van de psychiatrische inrichting ‘Voorburg Vught’ verzorgt. Bij de beschieting op 2 november 1944 raken broeder-overste Gilbertus Russman en broeder Odulphus van de Sanden zwaar gewond. Zij moeten naar een ziekenhuis voor behandeling. Naar het ziekenhuis in Waalwijk kan niet omdat daags tevoren de brug over het Afwateringskanaal werd opgeblazen. Naar ’s-Hertogenbosch is ook niet mogelijk, omdat de stad direct na haar bevrijding frontgebied werd. Door een Duitse Rode-Kruis ziekenwagen zijn beiden naar het ziekenhuis in Gorinchem overgebracht. Na hun ziekteperiode in het ziekenhuis van Gorinchem verbleven zij op de pastorie in Kerkdriel, omdat de Maas toen de frontlinie tussen de Duitsers en de geallieerden was.  Nadat Kerkdriel op 27 april 1945 door de geallieerden was bevrijd keerden zij terug naar Elshout.   

Eind oktober ‘44 verbleven er in het Sint Norbertusgesticht nog acht broeders en ongeveer 125 psychiatrische patiënten, blinden, doven, slechthorenden of invaliden. De beschietingen, waardoor de broeders Gilbertus en Odulphus zwaar gewond raakten, was voor ordebroeder G. Leenders de aanleiding geweest om de patiënten onder te brengen in de boerderijen van de Wed. P. Klijn-Timmermans, Kerkstraat 43 en van Wim Klijn, Kerkstraat 46. Tijdens de beschietingen zijn de kerk en het Norbertusgesticht wel geraakt maar niet verwoest. Wel zijn de woningen en/of boerderijen Kerkstraat 43, 45, 47, 46 en 48, oostelijk van de kerk, getroffen en verwoest. De twee  boerderijen, waarin de patiënten hun verblijf hadden, werden door brand getroffen. Met veel moeite heeft men de patiënten bij Wim Klijn kunnen redden. Erger was het bij Wed. P. Klijn-Timmermans. Ten gevolge van de brand en verwoestingen konden patiënten alleen door een klein raam nog naar buiten, maar niet allemaal. Vijf patiënten zijn in de vlammen om het leven gekomen: G. VAN DE KAMP (48), A.A. VAN DE KAR (50), M.J. VAN LIESHOUT (65), L.F. OELBERS (70) en H.A.A.J. VAN RIJSWIJK (38).

Links naast het kerkportaal van de kerk werd in Elshout, op initiatief van de Rooms Katholieke Arbeiders Beweging, in november 1947 een gedenksteen geplaatst. Op de gedenksteen zijn de namen vermeld van de gevallenen tijdens de bevrijdingsdagen in oktober en november 1944. Hierop staan de namen van de omgekomen parochianen uit Elshout en uit de Drunense buurtschap Hulten, dat toen nog tot deze parochie behoorde. Vandaar de vermelding van de Drunenaren G. C. Akkermans en mevr. C. Verhagen. Alleen is slachtoffer mevr. B. Beeke, een Zeeuwse evacué, niet vermeld omdat zij niet katholiek was.

.