75 jaar bevrijding (1945-2020)

Heemkundekring Onsenoort heeft zich daarbij laten zien met initiatieven, die van een heemkundekring ook verwacht mogen worden. Het accent heeft daarbij steeds gelegen op de gebeurtenissen in alle kernen, die vanaf 1997 de gemeente Heusden vormen, maar die daarvoor al vanaf 1947 tot het werkgebied van Heemkundekring Onsenoort hoorden.

We waren nu weer druk bezig met de voorbereidingen om ook de bevrijding van heel Nederland op 5 mei 1945 te herdenken. Daarbij zouden we andere accenten gelegd hebben, dan begin november vorig jaar, toen dodelijke slachtoffers en gigantische verwoestingen het gevolg waren van onze bevrijding. Nu zouden we ook aandacht schenken aan de hulpacties, die na de bevrijding op gang kwamen, aan de bevrijdingsfeesten met optochten en aan de wederopbouw.

Maar we zouden ook stil hebben gestaan bij de verplichte evacuatie van alle Maasdorpen, van Doeveren tot Engelen en aan de terreur, die de Duitsers in stand wisten te houden door hun ‘Vergeltungswaffe’ V1. Over de mate van cynisme, waarover de vijand van destijds bleek te bezitten om een ‘vergeldingswapen’ meenden te moeten inzetten, zullen we het hier verder niet hebben. Veel belangrijker is het om ons te realiseren, dat we weliswaar bevrijd waren, maar nog allerminst in vrijheid konden leven. De Duitse troepen waren uit het straatbeeld verdwenen, maar hun beschietingen van dichtbij (over de Maas) en veraf (V1’s vanaf Overijssel) hielden de bevolking maandenlang in angst, dag en nacht.

We zouden van alles op 4 en 5 mei, maar door alle activiteiten heeft het coronavirus een dikke streep getrokken. Precies dat is de brug, die ons anno 2020 verbindt met 1945. Toen was er de verwachting dat met de bevrijding op 4 en 5 november 1944 ook de vrijheid zou komen. De praktijk bleek heel anders uit te pakken. Nu, in 2020, leven we al 75 jaren in die vrijheid, hebben de meesten van ons nooit iets van oorlog of bezetting aan den lijve ondervonden en toch hebben we niet de vrijheid om onze bevrijding van toen respectvol te herdenken. Toen was het een vijand, die we kenden, nu is de vijand onzichtbaar. Toen maakten granaten en vliegende bommen geen onderscheid tussen groepen slachtoffers, nu zijn het vooral de kwetsbare groepen, die het slachtoffer worden, dus ja, er zijn zeker ook verschillen. Heel vaak is bij toespraken rond de 4 en 5 mei vieringen benadrukt, dat vrijheid geen vanzelfsprekendheid is, dat je daaraan steeds moet blijven werken en dat garanties op vrijheid niet worden verstrekt. Het Covid-19 virus heeft op een geheel eigen, onverwachte en door ons niet gewaardeerde wijze bovenstaande woorden bekrachtigd, vrijheid is inderdaad geen vanzelfsprekendheid.

Bij de berichtgeving over de coronacrisis, met onder meer thuiswerkers en thuis onderwijs, wordt er vaak op gewezen, dat de oude gezelschapsspellen weer uit de kast gehaald worden. Met het hele gezin weer een spelletje doen, het was ooit zo gewoon. In die zin heeft Heemkundekring Onsenoort een vooruitziende blik gehad door een kwartetspel te ontwerpen. Een kwartetspel, dat spelenderwijs onder de aandacht brengt, wat de kernen van de gemeente Heusden hebben doorstaan tijdens de oorlog, de bevrijding, de maanden daarna met evacuatie en V1-terreur en tenslotte de wederopbouw.

Daarnaast is het boek verschenen ‘Elke dag angst – Vlijmen en de V1 vliegende bommen’. De V1, een wapen, dat indirect in Vlijmen nog tientallen jaren de politieke discussie heeft bepaald. Als Heemkundekring hadden we graag veel meer gedaan, maar onder de huidige omstandigheden zijn we blij, dat we deze creatieve uitingen hebben kunnen realiseren om de verhalen te kunnen blijven doorvertellen.

Begin de dag met het nieuws uit je gemeente met de gratis Nieuwsbrief. KLIK HIER en meld je aan.