Slachtofferlijst stadhuisramp Heusden uitgebreid: ten minste 137 doden

Jarenlang 134 slachtoffers geregistreerd.
In de nacht van 4 op 5 november 1944 blies de Duitse bezetter het stadhuis van Heusden op. Op dat moment schuilden in de kelder ongeveer tweehonderd inwoners voor de aanhoudende granaatbeschietingen. Na de ramp kreeg Jan van Elderen, destijds opperwachtmeester van de Rijkspolitie in Heusden, de verantwoordelijkheid voor het bergen en registreren van de slachtoffers. Hij coördineerde het delven van massagraven op de protestantse en katholieke begraafplaats en hield nauwkeurig bij waar de geïdentificeerde slachtoffers werden begraven.

Op 12 november 1944 werd het laatste lichaam geborgen. Van Elderen deed op 7 december bij de Burgerlijke Stand aangifte van het overlijden van 134 slachtoffers. Dit aantal werd jarenlang als officieel beschouwd. Bij de opening van het nieuwe stadhuis door koningin Juliana op 11 september 1956 kreeg de slachtofferlijst een blijvende plek. Onder een gedenksteen werden de namen en geboortedata van de 134 slachtoffers op perkament vastgelegd.

Vraag van kleinzoon leidt tot onderzoek
De aanleiding voor het nieuwe onderzoek dateert van mei 2023. Bart Beaard werd benaderd door Jan Dekkers uit Nuenen, die onderzoek deed naar zijn familiegeschiedenis. Dekkers wilde weten waarom zijn oma, Maria Dekkers-Knippels, niet op de officiële slachtofferslijst stond. Beaard besloot zich in haar geschiedenis te verdiepen en ontdekte dat zij inderdaad bij de stadhuisramp betrokken was geweest. Maria Dekkers-Knippels, geboren op 1 april 1869, woonde sinds januari 1944 in het Sint Antoniusgesticht in Heusden. Tijdens de ramp schuilde zij in de kelder van het stadhuis, waar zij zwaargewond raakte. Haar vervoer naar een ziekenhuis verliep moeizaam. Door verwoeste bruggen en de oorlogssituatie waren verschillende ziekenhuizen in de omgeving moeilijk of niet bereikbaar. Uiteindelijk kon zij via een noodbrug over het Drongelens kanaal naar het Sint Elisabeth Ziekenhuis in Tilburg worden gebracht. Daar overleed Maria op 15 november 1944, tien dagen na de ramp. Haar dochter Martina was tot haar overlijden bij haar gebleven.

Overlijden niet opgenomen in Heusdense lijst
Maria werd begraven op de rooms-katholieke begraafplaats in Drunen, naast haar eerder overleden echtgenoot. Haar overlijden was in Tilburg geregistreerd, maar de kennisgeving aan de Burgerlijke Stand van Heusden volgde pas op 6 april 1945. Daardoor werd zij niet meer aan de officiële slachtofferlijst toegevoegd. Ook Antonia Carpay en Elisabeth Scholten overleden na de ramp aan hun verwondingen in het ziekenhuis in Tilburg. Antonia Carpay stierf op 9 december 1944 en Elisabeth Scholten op 18 december 1944. Hun namen stonden al wel op de Heusdense lijst van oorlogsslachtoffers.

Namenlijst bij gedenksteen aangepast
Tijdens de Dodenherdenking in 2024 sprak Jan Dekkers met burgemeester Van Hees over het ontbreken van zijn oma op de slachtofferslijst. De burgemeester zegde toe de kwestie te laten onderzoeken.

Bart Beaard en SALHA onderzochten vervolgens de historische gegevens. Daaruit bleek dat Maria Dekkers-Knippels, Antonia Carpay en Elisabeth Scholten eveneens tot de slachtoffers van de stadhuisramp behoren. De gemeente Heusden besloot daarop het officiële aantal bij te stellen naar ten minste 137 slachtoffers. Via de media werd bovendien een oproep gedaan om eventuele andere, nog niet geregistreerde slachtoffers te melden. Omdat niet uitgesloten kan worden dat er nog meer slachtoffers zijn, houdt de gemeente nadrukkelijk vast aan de woorden ‘ten minste’. De namenlijst bij de gedenksteen in het voormalige stadhuis is inmiddels aangepast. Daarmee krijgen ook de drie later overleden slachtoffers een plaats in de officiële herinnering aan een van de zwartste dagen uit de geschiedenis van Heusden.