Landelijk aantal aanslagen met explosieven blijft afnemen

In de eerste zes maanden van 2026 waren er 581 (pogingen tot) aanslagen met explosieven in Nederland. Dat zijn er 124 minder dan in de eerste helft van 2025. Het Offensief tegen Explosies ligt daarmee op koers om in 2026 een afname van 10% te realiseren. Ondanks deze daling blijven deze explosies een ernstig veiligheidsprobleem. Het Offensief zet zich daarom onverminderd in voor een verdere duurzame afname van het aantal aanslagen.

Burgemeester Carola Schouten van Rotterdam, voorzitter van het Offensief tegen Explosies (OTE): ‘Iedere aanslag is er één te veel. Maar het is goed om te zien dat het aantal aanslagen landelijk begint af te nemen. Explosies brengen de veiligheid en leefbaarheid in onze straten en wijken in gevaar en hebben grote gevolgen voor slachtoffers en omwonenden. Dit vraagt om blijvende aandacht en gezamenlijke inzet op alle fronten. We richten ons daarbij momenteel op drie hoofdprioriteiten: het terugdringen van het aantal (jonge) uitvoerders, het opsporen en vervolgen van opdrachtgevers en tussenpersonen, en het beperken van de beschikbaarheid van explosief materiaal.’

Terugdringen jonge uitvoerders
Een groot deel van de uitvoerders van aanslagen is jonger dan 25 jaar. Voorkomen dat deze jongeren overgaan tot het plegen van aanslagen vereist een stevige preventieve aanpak. Daarom is bijvoorbeeld een pilot conflictbemiddeling gestart om het aantal jongeren dat bij aanslagen met explosieven betrokken is terug te dringen. In deze pilot worden oplopende spanningen en conflicten vroegtijdig gede-escaleerd, met als doel minder betrokkenheid van jongeren bij ernstige geweldsincidenten.

Daarnaast wordt onderzocht of eerder kan worden ingegrepen bij (mogelijke) uitvoerders die al bij de politie in beeld zijn, bijvoorbeeld via een lokale persoonsgerichte aanpak. Bijvoorbeeld door ondersteuning te bieden aan jongeren die verdacht worden van betrokkenheid bij een aanslag en die nu nog onvoldoende begeleiding krijgen. Dit moet herhaling voorkomen.

Jeugdprofessionals, ouders, verzorgers en andere naasten worden ondersteund bij het weerbaarder maken van jongeren tegen (online) verleidingen tot criminaliteit. Dit gebeurt onder meer door hen te faciliteren en te stimuleren om het gesprek aan te gaan over de risico’s van explosies. Bijvoorbeeld via de campagne en uitlegvideo ‘Praat met je kind over explosies’.

Opsporing tussenpersonen en opdrachtgevers
De inzet van de politie richt zich niet alleen op het op heterdaad aanhouden van uitvoerders. Door analyse van data, bijvoorbeeld op telefoons en laptops, wordt gewerkt aan een beter zicht op de rol van tussenpersonen en opdrachtgevers: wie zij zijn, hoe zij te werk gaan en hoe zij uitvoerders aansturen. Op basis van deze inzichten worden nieuwe opsporingsonderzoeken gestart. Tussenpersonen en opdrachtgevers kunnen hierdoor onder meer worden vervolgd wegens criminele uitbuiting.

Corry van Breda, hoofd Operatiën en plaatsvervangend politiechef in Zeeland-West-Brabant en lid van het Offensief: ‘Voor meer samenhang en overzicht in onze aanpak hebben we de landelijke coördinatietafel explosievenproblematiek ingericht. Hier wordt alle inzet gebundeld, van recherche in basisteams tot landelijke eenheden. In diverse onderzoeken lukt het om bij een reeks explosies plegers, medeplegers, tussenpersonen en opdrachtgevers aan te houden. Een goed voorbeeld is de samenwerking tussen politie, OM en gemeente in Alkmaar. In die zaak kregen opdrachtgevers en een tussenpersoon forse gevangenisstraffen voor een reeks aanslagen en voor deelname aan een criminele organisatie.’

Terugdringen beschikbaarheid explosief materiaal
De meeste aanslagen worden gepleegd met zwaar, illegaal verhandeld vuurwerk. Daarom zet het Offensief nationaal en internationaal stevig in op het terugdringen van de beschikbaarheid ervan. Dit gebeurt onder meer door de productie, het transport, de opslag en de handel in dergelijke explosieven te verstoren.

Er wordt samengewerkt met de post- en pakketsector om illegale (online) vuurwerkhandel via pakketten tegen te gaan. Daarnaast wordt onder regie van Europol een ‘Operational Taskforce’ (OTF) opgericht, waarin Duitsland, Zweden en Nederland samenwerken aan grensoverschrijdende opsporingsonderzoeken.

Tot slot blijven het Nederlandse kabinet en het OTE, samen met internationale partners zoals Frankrijk en Zweden, in Europa pleiten voor strengere wet- en regelgeving rond de productie van zwaar vuurwerk. Dit heeft ertoe geleid dat de Europese Commissie heeft aangekondigd de ‘pyrorichtlijn’ te willen herzien.